Podstawowe statystyki bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce w czasie ograniczeń mobilności w związku z pandemią koronawirusa.

Okres analizy: 16 marca – 20 kwietnia 2020 r. Lata 2015 – 2020.

Opracowano na podstawie danych otrzymanych z Biura Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji.

 

Natężenie ruchu drogowego.

W pierwszych tygodniach po wprowadzeniu poważnych ograniczeń mobilności na sieci dróg krajowych natężenie ruchu samochodów osobowych zmalało o około 50%, zaś ciężarowych o ok. 20%. Na autostradzie A4 Kraków – Katowice ruch samochodów osobowych zmalał o 60%, a ciężarowych o 20%. Analiza przeprowadzona przez Łukasza Grygę, dyrektora Wydziału Miejskiego Inżyniera Ruchu w Urzędzie Miasta Krakowa wykazała, że dobowy spadek natężeń ruchu pomiędzy drugą połową lutego i drugą połową marca 2020 r. na głównych ulicach Krakowa wyniósł od 20% do 40%, a na mniej istotnych trasach od 40% do 70%. Zapewne podobnie było w całym kraju.

Liczba wypadków.

Na wykresie 1 przedstawiono dzienne liczby wypadków drogowych w okresie od 16 marca do 20 kwietnia od 2015 r. do 2020 r. Średnia liczba wypadków z ok. 77, jakie odnotowano średnio w latach 2015-2019 spadła w roku 2020 do ok. 31, tj. o ok. 60%. Średnia liczba wypadków w tym okresie 2019 r. wynosiła ok. 74, spadła więc w 2020 r. o ok. 59%.

Wykres 2 przedstawia porównanie łącznej, narastającej liczby wypadków drogowych od 16 marca do kolejnych dni roku w latach 2015 - 2020. Do 20 kwietnia br. wydarzyło się 1 101 wypadków, o 1 725, tj. o ok. 61% mniej niż w analogicznym okresie w 2019 r. oraz o 1 669, tj. o ok. 60% mniej niż średnio w analogicznym okresie w latach 2015-2019.

w1w2

 

Liczba zabitych.

Na wykresie 3 przedstawiono dzienne liczby osób zabitych w wypadkach drogowych w okresie od 16 marca do 20 kwietnia w latach od 2015 do 2020. Średnia dzienna liczba osób zabitych w wypadkach drogowych w tym okresie wynosiła w 2020 r. ok. 4,4, co oznacza spadek o ok. 38% w porównaniu do 2019 r. oraz o ok. 35% w porównaniu do średniej z lat 2015-2019.

Wykres 4 przedstawia porównanie łącznej, narastającej liczby osób zabitych od 16 marca do kolejnych dni roku w latach 2015 - 2020. Od początku bieżącego roku do 20 kwietnia zginęło 159 osób. Jest to o 96 osób, tj. o ok. 38% mniej niż średnio w analogicznym okresie w 2019 r. oraz o 87 osoby, tj. o ok. 35% mniej niż średnio w analogicznym okresie w latach 2015-2019.

w3w4

 

Ciężkość wypadków.

Wykres 5 przedstawia porównanie wskaźnika ciężkości wypadków, czyli liczby osób zabitych na 100 wypadków, w okresie od 16 marca do 20 kwietnia lat od 2015 do 2020. Wskaźnik ciężkości wypadków wyniósł w 2020 r. 14,4 osób zabitych na 100 wypadków. Jest to o ok. 51% więcej niż w analogicznym okresie 2019 roku, dla którego wynosił ok. 9,6 oraz aż o ok. 63% więcej niż średnia wartość wskaźników w analogicznym okresie w latach 2015-2019, kiedy to wynosił 8,9.

Wykres 5.1. obrazuje wielkości wskaźników ciężkości wypadków w całym okresie od 16 marca do 20 kwietnia lat od 2015 do 2020, bez pokazywania zmienności w tym czasie.

w5w5_1

 

Porównania zbiorcze liczb wypadków, zabitych oraz rannych.

Wykres 6 przedstawia porównanie stosunku skumulowanych liczb wypadków, zabitych oraz rannych w okresie od 16 marca do 20 kwietnia. W okresie drastycznego ograniczenia mobilności liczba wypadków obniżyła się do poziomu ok. 41%, liczba rannych do ok. 37% , a liczba zabitych tylko do ok. 62% wartości z roku 2019.

Wykres 7 przedstawia takie samo porównanie jak poprzedni, również dla okresu od 16 marca do 20 kwietnia, ale w odniesieniu do wartości średnich z lat 2015-2019. W okresie drastycznego ograniczenia mobilności liczba wypadków obniżyła się do poziomu ok. 40%, liczba rannych do ok. 35%, a liczba zabitych tylko do ok. 65% wartości średnich z lat 2015- 2019.

w6w7

 

Miejsce wypadków.

Wykres 8 przedstawia udziały procentowe wypadków drogowych, które miały miejsce w obszarach zabudowanych oraz niezabudowanych. Nastąpił wyraźny, 27% wzrost udziału wypadków zlokalizowanych poza obszarem zabudowanym, który wyniósł w 2020 r. prawie 36%, wobec ponad 28% średnio w latach 2015-2019.

Wykres 9 obrazuje udziały procentowe wypadków drogowych, które miały miejsce na odcinkach dróg o różnej dopuszczalnej prędkości jazdy.

Udział liczby wypadków, które miały miejsce w obszarach o dopuszczalnej prędkości jazdy mniejszej niż 50 km/h utrzymał się na podobnym poziomie jak w latach ubiegłych, ok. 8%.

Udział liczby wypadków, które miały miejsce w obszarach o dopuszczalnej prędkości jazdy równej 50 km/h zmniejszył się o ok. 12%, z ok. 63% średnio w latach 2015-2019 do ok. 55% w 2020 r. Udział liczby wypadków, które wydarzyły się  w obszarach o dopuszczalnej prędkości jazdy równej 60 km/h wzrósł o ok. 58%, z ok. 2,5% średnio w latach 2015-2019 do ok. 4% w 2020 r. Liczebność wypadków w obszarach z limitem prędkości 60 km/h w 2020 r. wynosiła 44. Udział liczby wypadków, które miały miejsce w obszarach o dopuszczalnej prędkości jazdy równej 70 km/h wzrósł nieznacznie, o ok. 15%, z ok. 6% średnio w latach 2015-2019 do ok. 7% w 2020 r. Udział liczby wypadków, które miały miejsce w obszarach o dopuszczalnej prędkości jazdy 90 km/h wzrósł o ok. 27%, z ok. 18% średnio w latach 2015-2019 do ok. 23% w 2020 r. Udział liczby wypadków, które miały miejsce w obszarach o dopuszczalnej prędkości jazdy powyżej 90 km/h zmalał o ok. 5%, z ok. 2,7% średnio w latach 2015-2019 do ok. 2,5% w 2020 r. Liczebność wypadków w obszarach z limitem prędkości 60 km/h w 2020 r. wynosiła 28.

Jak widać na wykresie 10, udział wypadków na odcinkach dróg o dopuszczalnej prędkości jazdy do 50 km/h zmalał o ok. 10% z ok. 70% do ok. 63%. W największym stopniu zmienił się udział wypadków na odcinkach dróg o dopuszczalnej prędkości jazdy powyżej 50 km/h. Nastąpił tu wzrost o ok. 24%, z ok. 30% do ok. 37%.

w8w9w10

 

Rodzaj wypadków.

Wykres 11 przedstawia udziały procentowe poszczególnych rodzajów wypadków drogowych. Największy udział mają zderzenia boczne pojazdów. Średnio w latach 2015- 2019 wynosił on 32,0%. W 2020 r. wzrósł o 5% do wartości 33,6%. Udział najechań na pieszych zmalał aż o 38%, z poziomu 22,2 % do 13,7%. Wywrócenie się pojazdu to rodzaj wypadku, który po wzroście aż o 70% z pozycji piątej w rankingu najczęstszych rodzajów wypadków "awansował" na pozycję trzecią. Udział takich wypadków w 2020 r. wyniósł 12,2% względem 7,2% w latach poprzednich. Jeszcze więcej, bo aż o 80%, z 5,4% do 9,7% wzrósł udział najechań pojazdów na drzewo. Udział zderzeń tylnych zmalał o 38% z 13,3%  do 8,2%.

Udział zderzeń czołowych zmalał o 22%  z 9,3%  do 7,3%. Udział najechania na słup, znak, barierę ochronną, pojazd unieruchomiony, dziurę, wybój, garb, zaporę kolejową wzrósł aż o 81% 3,9% do 7,1%. Udział zderzeń innych wzrósł o 37% z 4,2% do 5,8%. Udział zdarzeń z pasażerami zmalał o 35% z 2,1%  do 1,4%. Liczebność tego typu zdarzeń w 2020 r. wyniosła tylko 15. Największy wzrost, bo aż o 125%, odnotowano dla najechań na zwierzęta. Udział tego typu zdarzeń jest jednak ciągle najmniejszy. W 2020 r. było to 1,1%, wobec średniej w latach 2015- 2019 na poziomie 0,5%. W 2020 r. odnotowano tylko 12 wypadków spowodowanych najechaniem na zwierzę.

Wykres 12 przedstawia udział poszczególnych rodzajów wypadków po ich zagregowaniu w mniejszą liczbę grup. Po ujęciu wypadków typu: wywrócenie się pojazdu, najechanie na słup, znak, barierę ochronną, pojazd unieruchomiony, dziurę, wybój, garb, zaporę kolejową w jednej kategorii okazało się, że ich udział wśród rodzajów wypadków wyniósł w 2020 r. aż 31,0% i wzrósł względem średniej z lat 2015-1019 z 17% aż o 77%. Widać wyraźnie, że przy bardzo ograniczonej mobilności udział wypadków typu: najechanie na pieszego, zderzenia tylne i zderzenia czołowe istotnie (o ponad jedną trzecią) się zmniejszył.

w11w12

 

Sprawcy wypadków.

Wykres 13 przedstawia udziały procentowe liczby wypadków spowodowanych z winy kierujących, pieszych, współwiny oraz innych przyczyn. Udział liczby wypadków zawinionych przez kierujących w 2020 r. wyniósł 86,8% i był na podobnym poziomie co średnio w latach 2015- 2019, kiedy wynosił 86,5% i nieco niższym niż w 2019 r. kiedy wyniósł 87,8%. Udział liczby wypadków zawinionych przez pieszych w 2020 r. był na poziomie ok. 4,1%, czyli o ok. 43% niższym niż średnio w latach 2015- 2019, kiedy to wynosił średnio ok. 7,2%.

Wykres 14 obrazuje udział poszczególnych przyczyn wypadków spowodowanych przez kierujących. Udział niedostosowania prędkości do warunków ruchu wyniósł w 2020 r. 30,2%, co oznacza wzrost względem średniej z lat 2015- 2019, kiedy to wynosił 23%, aż o prawie 32%. Udział nieustąpienia pierwszeństwa przejazdu w 2020 r. wyniósł również 30,2% , co oznacza wzrost względem średniej z lat poprzednich z poziomu 28,2 czyli o ponad 7%. Udział nieustąpienia pierwszeństwa pieszym zmalał z poziomu 12,2% do poziomu 6,2%, czyli o prawie 50%. Udział niezachowania bezpiecznej odległości pomiędzy pojazdami zmalał z poziomu 9,3% do poziomu 5,7%, czyli o prawie 39%.

w13w14

 

Wypadki w nocy.

22:00 – 6:00.

Wykres 15 przedstawia udział wypadków drogowych w godzinach od 22:00 do 6:00. Wynosił on w 2020 r. ok. 12,2 %, tj. aż o ok. 32% więcej niż średnio w latach 2015-2019. W obszarach zabudowanych (Wykres 16) udział wypadków w godz. 22:00 – 6:00 wynosił w 2020 r. ok. 10,6 %, tj. aż o ok. 34% więcej niż średnio w latach 2015-2019, zaś poza obszarami zabudowami (Wykres 17) ok. 15%, co oznacza wzrost o ok. 18%.

w15w16, w17

23:00 – 5:00.

Wykres 18 przedstawia udział wypadków drogowych w godzinach od 23:00 do 5:00. Wynosił on w 2020 r. ok. 9,2 %, tj. aż o ok. 27% więcej niż średnio w latach 2015-2019. W obszarach zabudowanych (Wykres 19) udział wypadków w godz. 23:00 – 5:00 wynosił w 2020 r. ok. 7,6 %, tj. o ok. 23% więcej niż średnio w latach 2015-2019, zaś poza obszarami zabudowami (Wykres 20) ok. 11,9%, co oznacza wzrost o ok. 27%.

w18w19, w20,

 

Wnioski.

Znaczny spadek natężeń ruchu (o ok. 50%) spowodował spadek liczby wypadków aż o ok. 60%, ale niestety znacznie mniejszy spadek liczby osób zabitych – tylko o ok. 35%. Bardzo istotnie, bo aż o ok. 63% wzrosła ciężkość wypadków, która w okresie od 16 marca do 20 kwietnia 2020 r. wyniosła aż 14,4 osób zabitych na 100 wypadków. Wydaje się, że główną przyczyną takiego stanu rzeczy są większe prędkości pojazdów uczestniczących w wypadkach drogowych oraz większa liczba agresywnych i nieodpowiedzialnych zachowań kierujących.

Nastąpił wyraźny, 27% wzrost udziału wypadków zlokalizowanych poza obszarem zabudowanym, który wyniósł w 2020 r. prawie 36%, wobec ponad 28% średnio w latach 2015- 2019. Udział wypadków na odcinkach dróg o dopuszczalnej prędkości jazdy powyżej 50 km/h wzrósł o ok. 24% z ok. 30% do ok. 37%. Najbardziej znaczący jest wzrost udziału wypadków na odcinkach dróg o dopuszczalnej prędkości jazdy równej 90 km/h – z ok. 18% wzrósł do prawie 30%. W ujęciu procentowym najwięcej, bo aż o prawie 60% wzrósł udział wypadków na odcinkach dróg o limicie prędkości 60 km/h – prawdopodobnie były to wypadki w obszarach zabudowanych w nocy. Trzeba wziąć jednak pod uwagę stosunkowo niewielką liczbę takich wypadków, 44 oraz mały udział w zbiorze wszystkich wypadków, z ok. 2,5% średnio w latach 2015-2019 do 4% w 2020 r.

Udział wypadków typu: najechanie na pieszego, zderzenia tylne i zderzenia czołowe istotnie (o ponad jedną trzecią) się zmniejszył. Wynika to zapewne głównie z mniejszego prawdopodobieństwa spotkania na kierunku kolizyjnym innego uczestnika ruchu. O 77%, do poziomu ponad 30% ogółu wypadków, wzrósł udział wypadków typu: wywrócenie się pojazdu, najechanie na słup, znak, barierę ochronną, pojazd unieruchomiony, dziurę, wybój, garb oraz zaporę kolejową. Nasuwa się więc jeden podstawowy wniosek: kierujący prowadzili ze zbyt dużymi prędkościami, przekraczającymi ich umiejętności i/lub możliwości zapanowania nad kierowanym pojazdem. Jedynym pozytywem takiego stanu rzeczy jest fakt, że sprawcy tych wypadków krzywdzili głównie siebie, nie innych.

W analizowanym okresie odnotowano dość znaczne wzrosty udziału wypadków drogowych w godzinach nocnych. Wyniosły one od 18 do 34% w zależności od analizowanych zakresów godzin oraz obszarów zabudowanych bądź niezabudowanych.

Mirosław Bajor